دانشنامه‌ی ایرانیکا/Донишномаи Эронико

پنج‌شنبه، ٦ فروردین ١٣٨٨

این هفته، از ١ تا ٨ فروردین (٢١ تا ٢٨ مارس میلادی)، "هفته‌ی بین المللی فرهنگ ایرانی" است. این هفته با تشبث مرکز ایران‌شناسی داشنگاه کلمبیا افتطاح شد. مرکز ایران‌شناسی دانشگاه کلمبیا، با رهبری جناب آقای دکتر احسان یارشاطر، سال‌هاست که سر دانشنامه‌ی ایرانیکا (Encyclopædia Iranica) کار می‌کند. حدود ٣٦ سالی پیش پروژه‌ی بزرگی با هدایت این بزرگمرد، احسان یارشاطر، آغز گردید. حدود ٣٦ سال است که ایران‌دوستان، عاشقان فرهنگ، زبان، تمدن و هنر بزرگ ایران بر سر این دانشنامه کار می‌کنند. دانشنامه‌ی ایرانیکا واقعاً هم دانشنامه‌ی ایران است، چون تمام سرزمین‌های ایرانی‌را در بر می‌گیرد. در نظر است که تمام ایران بزرگ در این داشنامه پوشش خواهد شد و به انگلیسی تمام این سرزمین‌هارا Iranian Cultural Continent یا خود قاره‌ی فرهنگی ایران خوانده‌اند. تا به حال ١٣ جلد از ٤٥ جلد این اثر ماندگار به چاپ رسیده.

کارمندان فداکار ایرانیکا در یکی از بناهای دانشگاه کلمبیا، واقع در شهر نیو یورک آمریکا این کار بزرگی‌را انجام می‌دهند. آن دفتری که در اختیار دانشنامه گذاشته شده، یک دفتریست کچک و درویشانه و شاید به بسیاری نظرناگیر هم باشد. ولی هر کسی که وارد این درگاه می‌شود، با تمام وجود احساس می‌کند که یک کار بزرگ و ماندگاری در داخل این در و دیوار به انجام می‌رسد. کاری که سر آن تنها با مهر بی پایان می‌توان کار کرد. شاید برای برخی جالب و عجیب نماید که کارمندان این درگاه حقوق هم درنمی‌آرند. گذشته از آن، در طول تاریخش، دانشنامه‌ی ایرانیکا با چندین مشکلاتی رو به رو شده، که آینده‌ی آن‌را در خطر گذاشته. بخشی از مشکلات ایرانیکا مبلغ‌گذاری بوده. ولی آن‌هایی که روی ایرانیکا کار می‌کنند، بویژه استاد یارشاطر، رهبر و پدر این دانشنامه و این درگاه، به همگان ثابت نمودند که مهر گرم و جوشان ایشان هیچ گاه نمی‌گذارد که این پروژه‌ی بزرگ وا بماند و کوشش خودرا دوام دادند.

شاید امروز برخی اهمیتت دانشنامه‌ی ایرانیکارا درک نمی‌کنند، ولی آن از اثرهای ماندگار ایران خواهد بود، که مطمئناً جهان‌را با فرهنگ ایرانی و با سهم تمدن ایران در تمدن جهان آشنا خواهد کرد. چند سالی پس این دانشنامه منبع اساسی هویت ما بیرون از مرزهای ایران بزرگ خواهد شد و مایه‌ی سربلندی هر ایرانی خواهد بود. منتظیر آن روز فرخنده و خجسته‌ای هستم که ٤٥ جلد ایرانیکا با رهبری استاد گرامی‌قدر، احسان یارشاطر، نشر گردد. این روز جشن و سرور هر فرد ایرانی خواهد بود.

Панҷшанбе, 6 фарвардини 1388

Ин ҳафта, аз 1 то 8 фарвардин (21 то 28 морси мелодӣ), Ҳафтаи байнулмиллалии фарҳанги эронӣ аст. Ин ҳафта бо ташаббуси Маркази эроншиносии Донишгоҳи Кулумбиё ифтитоҳ шуд. Маркази эроншиносии Донишгоҳи Кулумбиё, бо раҳбарии Ҷаноби оқои дуктур Эҳсони Ёршотир, солҳост ки сари Донишномаи Эронико (Encyclopædia Iranica) кор мекунад. Ҳудуди 36 соле пеш перужаи бузурге бо ҳидояти ин бузургмард, Эҳсони Ёршотир, оғоз гардид. Ҳудуди 36 сол аст, ки эрондӯстон, ошиқони фарҳанг, забон, тамаддун ва ҳунари бузурги Эрон бар сари ин донишнома кор мекунанд. Донишномаи Эронико воқеъан ҳам донишномаи Эрон аст, чун тамоми сарзаминҳои эрониро дар бар мегирад. Дар назар аст ки тамоми Эрони Бузург дар ин донишнома пӯшиш хоҳад шуд ва ба инглисӣ тамоми ин сарзаминҳоро Iranian Cultural Continent ё худ Қораи фарҳангии Эрон хондаанд. То ба ҳол 13 ҷилд аз 45 ҷилди ин асари мондагор ба чоп расида.

Кормандони фидокори Эронико дар яке аз биноҳои донишгоҳи Кулумбиё, воқеъ дар шаҳри Ню Юрки Омрико ин кори бузургеро анҷом медиҳанд. Он дафтаре, ки дар ихтиёри Донишнома гузошта шуда, дафтарест кӯчаку дарвешона ва шояд ба бисёрӣ назарногир ҳам бошад. Вале ҳар касе ки вориди ин даргоҳ мешавад, бо тамоми вуҷуд эҳсос мекунад, ки як кори бузургу мондагоре дар дохили ин дару девор ба анҷом мерасад. Коре, ки сари он танҳо бо меҳри бе поёне метавон кор кард. Шояд барои бархе ҷолибу аҷиб намояд, ки кормандони ин даргоҳ ҳукук ҳам дар намеоранд. Гузашта аз он, дар тӯли торихаш Донишномаи Эронико бо чандин мушкилоте рӯ ба рӯ шуда, ки ояндаи онро дар хатар гузошта. Бахше аз мушкилоти Эронико маблағгузорӣ буда. Вале онҳое, ки рӯйи Эронико кор мекунанд, бавижа Устод Ёршотир, раҳбар ва падари ин доишнома ва ин даргоҳ, ба ҳамагон собит намуданд, ки меҳри гарму ҷӯшони эшон ҳеч гоҳ намегузорад, ки ин перужаи бузург во бимонад ва кӯшиши худро давом доданд.

Шояд имрӯз бархе аҳамияти Донишномаи Эроникоро дарк намекунанд, вале он аз асарҳои мондагори Эрон хоҳад буд, ки мутмаъинан ҷаҳонро бо фарҳанги эронӣ ва бо саҳми тамаддуни Эрон дар тамаддуни ҷаҳон ошно хоҳад кард. Чанд соле пас ин донишномаи манбаъи ҳуввияти мо берун аз марзҳои Эрони Бузург хоҳад шуд ва мояи сарбаландии ҳар эронӣ хоҳад буд. Мунтазири он рӯзи фархундаву хуҷастае ҳастем, ки 45 ҷилди Эронико бо раҳбарии Устоди гиромиқадр, Эҳсони Ёршотир, нашр гардад. Ин рӯзи ҷашну сурури ҳар фарди эронӣ хоҳад буд.

نوروز پیروز/Наврӯз пирӯз

آدینه، ٣٠ اسفند ١٣٨٧

ساعاتی تا تحویل سال نو ١٣٨٨ مانده. می‌خواستم همه‌ی شما، هم‌میهنان عزیزرا، با این جشن پرشکوه و باستانی مبارکباد بگویم. امیدوارم که این سال نو برای تک تک شما سال خوشی، شادی، فراوانی و سلامتی باشد. این سال‌را همه‌ی ما با امیدهایی در قلبمان پیشواز می‌گیریم و امید بر خدای‌را که همه‌ی این امیدهای نیک ما به واقعیت تبدل بیابند.

می‌خواستم در این لحظات از ریشه‌های جشن نوروز طبق روایت حکیم ابوالقاسم فردوسی بزرگوار یادآور شویم.

در شاهنامه آمده که نوروزرا جمشید شاه به میان آورد. این شاه داددهنده و خردمند پس از پنجاه سال حکمرانی نوروزرا به میان آورد. چنان که فردوسی بزرگوار فرموده:

چنین سال پنجه، برنجید نیز

ندید از هنر بر خرد بسته چیز
همه کردنی‌ها چو آمد به جای

ز جای مهی برتر آورد پای
به فرّ کیانی یکی تخت ساخت

چه مایه بدو گوهر اندر نشاخت
که چون خواستی، دیو برداشتی

ز هامون به گردون برافراشتی
چو خورشید تابان میان هوا

نشسته بر او شاه فرمانروا
جهان انجمن شد بر آن تخت اوی

شگفتی فرومانده از بخت اوی
به جمشیدبر گوهر افشاندند

مران روزرا روز نو خواندند
سر سال نو هرمز فرودین

برآسود از رنج و ز درد و کین
بزرگان به شادی بیاراستند

می و جام و رامشگران خواستند
چنین جشن فرّخ از آن روزگار

به ما ماند از آن خسروان یادگار

در این سال و همیشه شاد و خرم و فرخنده باشید؛ و نور ایزدی همیشه با شما باد!

Одина, 30 исфанди 1387

Соъоти то таҳвили соли нави 1388 монда. Мехостам ҳамаи шумо, ҳаммеҳанони азизро, бо ин ҷашни пуршукӯҳ ва пуршукӯҳ ва бостонӣ муборакбод бигӯям. Умедворам, ки ин соли нав барои так таки шумо соли хушӣ, шодӣ, фаровонӣ ва саломатӣ бошад. Ин солро ҳамаи мо бо умедҳое дар қалбамон пешвоз мегирем ва умед бар худойро, ки ҳамаи ин умедҳои неки мо ба воқеъият табдил ёбанд.

Мехостам дар ин лаҳазот аз решаҳои ҷашни Наврӯз тибқи ривояти Ҳаким Абулқосими Фирдавсӣ ёдовар шавем.

Дар Шоҳнома омада, ки Наврӯзро Ҷамшедшоҳ ба миён овард. Ин шоҳ доддиҳанда ва хирдманд пас аз панҷоҳ соли ҳукмронӣ Наврӯзро ба миён овард. Чунон ки Фирдавсии бузургвор фармуда:

Чунин сол панҷаҳ биранҷид низ
Надид аз ҳунар бар хирад баста чиз
Ҳама карданиҳо чу омад ба ҷой
Зи ҷойи меҳе бартар овард пой
Ба фарри Каёнӣ яке тахт сохт
Чӣ моя бадӯ гавҳар андар нишохт
Ки чун хостӣ, дев бардоштӣ
Зи ҳомун ба гардун барафроштӣ
Чу хуршеди тобон миёни ҳаво
Нишаста бар ӯ шоҳи фармонраво
Ҷаҳон анҷуман шуд бар он тахти ӯй
Шигифтӣ фурӯмонда аз бахти ӯй
Ба Ҷамшедбар гавҳар афшонданд
Мар-он рӯзро рӯзи нав хонданд
Сари соли нав ҳармуз фарвадин
Баросуд аз ранҷу зи дарду кин
Бузургон ба шодӣ биёростанд
Майу ҷому ромишгарон хостанд
Чунин ҷашни фаррух аз он рӯзгор
Ба мо монд аз он хусравон ёдгор
Дар ин сол ва ҳамеша шоду хуррам ва фархунда бошед; ва нури эзадӣ ҳамеша бо шумо бод!

جشن اسفندگان فرخنده باد!/Ҷашни Исфандгон фархунда бод!

دوشنبه، ٥ اسفند ١٣٨٧

امروز، ٥ اسفند، جشن اسفندگان است. این جشن نیکو، زیبا و قشنگ گذشتگانمان‌را به شما، بانوان و دوشیزگان و مادران عزیز و گرانبها شاد باش می‌گویم. ٥ اسفند روز گرامیداشت زمین در ایران باستان بوده. چون زمین عطاکننده‌ی مهر است و همه‌ی انسان‌هارا در آغوش خود نگه می‌دارد و همچون مادر غم‌خوار و مهربان همیشه مارا در امان خود نگه می‌دارد، نیاکانمان بانوان‌را در این روز گرامی می‌داشتند. این است که در این روز مردها تمام کارهای روزمره‌ی خانمان‌ و مادرهایشان‌را خود انجام می‌دادند و شوهرها به زن‌هایشان هدایایی پیشکش می‌نمودند.

متأسفانه ما امروز از پی همه چیز بیگانه هستیم و در سرزمین ما روز والنتاین نیز رایج شده. این در حالیست که ما نمی‌دانیم خودمان هم از چنین روزها فراوان در فرهنگمان داریم که پرمعناتر هستند و از فرهنگ و پاره‌ای از هویت ما هستند. همان طوری که حافظ شیراز فرمده:

سال‌ها دل طلب جام جم از ما می‌کرد
وآن چه خود داشت ز بیگانه تمنا می‌کرد

در این روز خجسته درود بیکران‌را به بانوان نازنین و سربلند و مادران مهربان و شیرزن ایران‌زمین می فرستم و دست شما‌را می‌بوسم. شما ستاره‌ی درخشان این ملت هستید، که امید و آرزو برای آینده‌ی نیک ملت‌را در قلب‌هایمان جا داده‌اید. به گفته‌ی شاعر شیرین‌سخن ایرانی میرزا ترسون زاده:

زن اگر آتش نمی‌بود خام می‌ماندیم ما
نارسیده باده‌ای در جام می‌ماندیم ما
زن اگر مارا نبخشید عمر با وفا،
بی تخلص، بی نسب، بی نام می ماندیم ما

ما پاسدار و پاسبان همیشگی شما و این مرز و بوم هستیم. آسوده باشید...

Душанбе, 5 исфанди 1387

Имрӯз, 5 исфанд, ҷашни Исфандгон аст. Ин ҷашни некӯ, зебо ва қашанги гузаштагонамонро ба шумо, бонувону дӯшизагон ва модарони азизу гаронбаҳо шод бош мегӯям. 5 исфанд рӯзи гиромидошти замин дар Эрони Бостон буда. Чун замин атокунандаи меҳр асту ҳамаи инсонҳоро дар оғӯши худ нигаҳ медорад ва ҳамчун модари ғамхору меҳрабон ҳамеша моро дар амони худ нигаҳ медорад, ниёконамон бонувонро дар ин рӯз гиромӣ медоштанд. Ин аст, ки дар ин рӯз мардҳо тамоми корҳои рӯзмарраи хонумону модарҳояшонро худ анҷом медоданд ва шавҳарҳо ба занҳояшон ҳадоёе пешкаш менамуданд.

Мутаасифона, мо имрӯз аз пайи ҳама чизи бегона ҳастем ва дар сарзамини мо Рӯзи Волентин низ роиҷ шуда. Ин дар ҳолест, ки мо намедонем худамон ҳам аз чунин рӯзҳо фаровон дар фарҳангамон дорем, ки пурмаънотар ҳастанд ва порае аз ҳуввияти мо ҳастанд. Ҳамон тавре, ки Ҳофизи Шероз фармуда:

Солҳо дил талаби Ҷоми Ҷам аз мо мекард
В-он чӣ худ дошт, зи бегона таманно мекард

Дар ин рӯзи хуҷаста дуруди бекаронро ба бонувони нозанину сарбаланд ва модарони меҳрабону шерзани Эронзамин мефиристам ва дасти шуморо мебӯсам. Шумо ситораи дурахшони ин миллат ҳастед, ки умеду орзу барои ояндаи неки миллатро дар қалбҳоямон ҷо додаед. Ба гуфтаи шоири ширинсухани эронӣ, Мирзо Турсунзода:

Зан агар оташ намебуд, хом мемондем мо
Норасида бодае дар ҷом мемондем мо
Зан агар моро набахшид умри бо вафо,
Бе тахаллус, бе насаб, бе ном мемондем мо.

Мо посбону посдори ҳамешагии шумо ва ин марзу бум ҳастем. Осуда бошед...

پاسخ بخش جهانی بی‌بی‌سی به گلایه‌های تاجیکان/Посухи бахши ҷаҳонии Бӣ-Бӣ-Сӣ ба гилояҳои тоҷикон

چهارشنبه، ٢٣ بهمن ١٣٨٧

متن زیررا از تارنگار یک درویش می‌آورم و بسیار سپاسگذارم.

این نامه بار دیگر ثابت کرد که یکی از مشکالات اساسی زبانی و فرهنگی ایرانیان فرارود (تاجیکان) دبیره‌ی تحریمی سیریلیک است که هم درجه‌ی زبان‌دانی‌امان‌را فرسوده و هم مارا از همقومانمان جدا کرده است.

بهروز آفاق، رییس بخش آسیا و اقیانوسیه‌ی بخش جهانی بی‌بی‌سی، در این روزها در پاسخ به نامه‌های بی‌شمار روشنفکران تاجیک، که از نحوه‌ی پوشش رویدادهای تاجیکستان توسط شبکه‌ی تازه‌تأسیس تلویزیون بی‌بی‌سی پارسی گلایه کرده‌اند، پاسخ همسانی‌را به زبان انگلیسی می‌فرستد که ترجمه‌ی پارسی آن‌را در زیر می‌آوریم:

بسیار سپاسگذارم که نگرانی‌های خود در باره‌ی پوشش رویدادهای تاجیکستان توسط بخش پارسی بی‌بی‌سی‌را با ما در میان گذاشته‌اید. ما از بازخزد (feedback) استقبال می‌کنیم و با تکیه بر آن به برانامه‌های خود بهبود می‌بخشیم. ما شماری نامه‌های همگون دریافت کردیم، که عین نامه‌ی شماست و با احتمال زیاد هم‌آهنگ شده‌اند. من به همه‌ی فرستنده‌های این نامه همین پاسخ زیررا خواهم فرستاد.

ما نگرانی‌های شما در باره‌ی تلویزیون پارسی‌را در هیأت مدیره بررسی کردیم و در حال انجام برخی تغییرات هستیم. زمان شهر دوشنبه در جدول اعلام پخش برنامه‌ها افزوده شد. با این تصور که بیشتر بینندگان در تاجیکستان خط پارسی‌را نمی‌خوانند، ما در آغاز از این کار صرف نظر کرده بودیم. ولی ما متوجه اهمیت نمادین افزودن زمان دوشنبه به جدول هستیم و این ایرادرا اصلاح کرده‌ایم. ما همچنین قصد داریم شمار بیشتری از شهرهای تاجیکستان‌را شامل جدول آب و هوا کنیم.

مهمتر از آن، مشکل فنی ارسال فیلم از تاجیکستان، که در آغاز وجود داشت، برطرف شده‌است. امیدوارم تا کنون متوجه جریان ثابت گزارش‌های اصیل ما از خبرنگارمان در دوشنبه شده باشید. ما همچنین خبرهای مهم تاجیکستان‌را پخش کرده‌ایم و در باره‌ی آن‌ها با کارشناسان در استودیوهای لندنی‌امان گفت و گوها کرده‌ایم. من به شما اطمینان می‌دهم که ما در باره‌ی بینندگان تاجیکمان و پوشش رویدادهای تاجیکستان بسیار متعهید هستیم. امیدوارم شما این بازتاب‌را در برنامه‌های تلویزیون پارسی ببنید.

در مورد تذکر شما در باره‌ی برنامه‌های رادیویی تاجیکی، باید دگویم که به دلیل مخالفت مقامات تاجیکستان با پخش برنامه‌های ما از طریق دو فرستنده‌ی موج "اف ام" (FM) ما در دوشنبه و خجند و کاهش شدید شمار شنوندگان ما در تاجیکستان، مجبور شدیم سال گذشته برنامه‌ی ویژه‌ی تاجیکی‌را ببندیم. با وجود این، ما طیف وسیعی از برنامه‌های رادیویی پارسی خودرا حفظ کرده‌ایم، که برنامه‌ی موسیقی تاجیکی نیز شامل آن‌هاست و شنوندگان ما می‌توانند روی موجهای کوتاه و میانه آن‌را بشنوند.

شما از صفحه‌ی تاجیکی تارنمای پارسی بی‌بی‌سی نیز یادآور شده‌اید. تصمیم در باره‌ی لغو صفحه‌ی آمیخته‌ی پارسی/سیریلیک به آن دلیل گرفته شد، که آن صفحه کاربران‌را گیچ می‌کرد و تکلیف روشنی نداشت. از این رو تصمیم کرفتیم صفحه‌ی جداگانه‌ی ویژه‌ای‌را به خط سیریلیک داشته باشیم، که مختص کاربران تاجیک است و رویدادهای مهم تاجیکی‌را به خط پارسی هم برای کاربران ایرانی و افغانمان در صفحه‌ی نخست تارنما منتشر می‌کنیم. ولی نگرانی شما در باره‌ی جایگاه پایین صفخه‌ی سیریلیک‌را در مد نظر داریم و تلاش می‌کنیم راه برجسته‌تر کردن صفحه‌ی سیریلیک‌را بیابیم.

من می‌خواهم بار دیگر از شما تشکر کنم، که نگرانی‌های خودرا با ما در میان گذاشتید و از هواخواهی باحرارتان از تلویزیون پارسی سپاسگذارم. ما از آغاز کار شبکه‌ی پارس‌زبان تلویزیونمان با شدت خرسند هستیم و باور داریم که ان در پهنه‌ی رسانه‌ای جهان پارسی‌زبانان جایگاه تعیین کننده‌ای خواهد داشت. این رسانه از منابع بین الملل عظیم بی‌بی‌سی کار خواهد گرفت تا برای مخاتبان پارسی‌گویش در سراسر جهان، از جمله در تاجیکستان، برنامه بسازد. امیدوارم شما فرصت تماشای این برنامه‌هارا داشته‌اید و شاهد بهتر شدن پوشش رویدادهای تاجیکستان از آغاز کار شبکه تا کنون شده‌اید.

با بهترین آرزوها

بهروز آفاق
رییس بخش آسیا و اقیانوسیه
بخش جهانی بی‌بی‌سی

Чаҳоршанбе, 23 баҳмани 1387

Матни зерро аз торнигори Як Дарвеш меоварам ва бисёр сипосгузорам.

Ин нома бори дигар собит кард, ки яке аз мушколоти асосии забонию фарҳангии эрониёни Фароруд (тоҷикон) дабираи таҳримии сирилик аст, ки ҳам дараҷаи забондониамонро фарсуда ва ҳам моро аз ҳамқавмонамон ҷудо карда аст.

Беҳрӯзи Офоқ, раиси бахши Осиё ва Уқёнусияи бахши ҷаҳонии Бӣ-Бӣ-Сӣ, дар ин рӯзҳо дар посух ба номаҳои бешумори равшанфикрони тоҷик, ки аз наҳваи пӯшиши рӯйдодҳои Тоҷикистон тавассути шабакаи тозатаъсиси телевизюни Бӣ-Бӣ-Сии порсӣ гилоя кардаанд, посухи хамсонеро ба забони инглисӣ мефиристад, ки тарҷумаи порсии онро дар зер меоварем:

Бисёр сипосгузорам, ки нигарониҳои худ дар бораи пӯшиши рӯйдодҳои Тоҷикистон тавассути бахши порсии Бӣ-Бӣ-Сиро бо мо дар миён гузошаед. Мо аз бозхӯрд (feedback) истиқбол мекунем ва бо такя бар он ба барномаҳои худ беҳбуд мебахшем. Мо шуморе номаҳои ҳамгун дарёфт кардем, ки айни номаи шумост ва ба эҳтимоли зиёд, ҳамоҳанг шудаанд. Ман ба ҳамаи фиристандаҳои ин нома ҳамин посухи зерро хоҳам фиристод.

Мо нигарониҳои шумо дар бораи телевизюни порсиро дар хайъати мудира баррасӣ кардем ва дар ҳоли анҷоми бархе тағйирот ҳастем. Замони шаҳри Душанбе дар ҷадвали эъломи пахши барномаҳо афзуда шуд. Бо ин тасаввур, ки бештари бинандагон дар Тоҷикистон хатти порсиро намехонанд, мо дар оғоз аз ин кор сарфи назар карда будем. Вале мо мутаваҷҷеҳи аҳамияти намодини афзудани замони Душанбе ба ҷадвал ҳастем ва ин эродро ислоҳ кардаем. Мо ҳамчунин қасд дорем шумори бештаре аз шаҳрҳои Тоҷикистонро шомили ҷадвали обу ҳаво кунем.

Муҳимтар аз он, мушкили фаннии ирсоли филм аз Тоҷикистон, ки дар оғоз вуҷуд дошт, бартараф шудааст. Умедворам то кунун мутаваҷҷеҳи ҷараёни собити гузоришҳои асили мо аз Хабарнигорамон дар Душанбе шуда бошед. Мо ҳамчунин хабарҳои муҳимми Тоҷикистонро пахш кардаем ва дар бораи онхо бо коршиносон дар студиюҳои ланданиамон гуфтугӯҳо кардаем. Ман ба шумо итминон медиҳам, ки мо дар баробари бинандагони тоҷикамон ва пӯшиши рӯйдодҳои Тоҷикистон бисёр мутаъаҳҳид ҳастем. Умедворам шумо бозтоби ин мавзӯъро дар барномаҳои хабарӣ ва дигар барномаҳои телевизюни порсӣ бибинед.

Дар мавриди тазаккури шумо дар бораи барномаҳои родюии тоҷикӣ, бояд бигӯям, ки ба далели мухолифати мақомоти Тоҷикистон бо пахши барномаҳои мо аз тариқи ду фиристандаи мавҷи FM-и мо дар Душанбе ва Хуҷанд ва коҳиши шадиди шумори шунавандагони мо дар Тоҷикистон, маҷбур шудем соли гузашта барномаи вижаи тоҷикиро бибандем. Бо вуҷуди ин, мо тайфи васеъе аз барномаҳои родюии порсии худро ҳифз кардаем, ки барномаи мусиқии тоҷикӣ низ шомили онҳост ва шунавандагони мо метавонанд рӯи мавҷҳои кӯтоҳу миёна онро бишунаванд.

Шумо аз сафҳаи тоҷикии торнамои порсии Бӣ-Бӣ-Сӣ низ ёдовар шудаед. Тасмим дар бораи лағви сафҳаи омехтаи порсӣ/сириллик ба он далел гирифта шуд, ки он сафҳа корбаронро гич мекард ва таклифи равшане надошт. Аз ин рӯ тасмим гирифтем сафҳаи ҷудогонаи вижаеро ба хатти сириллик дошта бошем, ки мухтасси корбарони тоҷик аст ва рӯйдодҳои муҳимми тоҷикиро ба хатти порсӣ ҳам барои корбарони эронӣ ва афғонамон дар сафҳаи нахусти торнамо мунташир мекунем. Вале нигаронии шумо дар бораи ҷойгоҳи поини сафҳаи сирилликро мадди назар дорем ва талош мекунем роҳи барҷастатар кардани сафҳаи сирилликро биёбем.

Ман мехоҳам бори дигар аз шумо ташаккур кунам, ки нигарониҳои худро бо мо дар миён гузоштед ва аз ҳавохоҳии боҳароратон аз телевизюни порсӣ сипосгузорам. Мо аз оғози кори шабакаи порсизабони телевизюнамон ба шиддат хурсанд ҳастем ва бовар дорем, ки он дар паҳнаи расонаии ҷаҳони порсизабон ҷойгоҳи таъйинкунандае хоҳад дошт. Ин расона аз манобеъи байнулмилали азими Бӣ-Бӣ-Сӣ кор хоҳад гирифт, то барои мухотабони порсигӯяш дар саросари ҷаҳон, аз ҷумла дар Тоҷикистон барнома бисозад. Умедворам шумо фурсати тамошои ин барномаҳоро доштаед ва шоҳиди беҳтар шудани пушиши рӯйдодҳои Тоҷикистон аз оғози кори шабака то кунун шудаед.

Бо беҳтарин орзуҳо

Беҳрӯзи Офоқ

Раиси бахши Осиё ва Уқёнусия

Бахши ҷаҳонии Бӣ-Бӣ-Сӣ

تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی و فرارود/Телевизюни Форсии БӣБӣСӣ ва Фароруд

سه شنبه، ١٥ بهمن ١٣٨٧

نخست می‌خواستم از دوستان عزیز پوزش بخواهم که بیشتر از یک ماه هیچ مطلب تازه‌ای ننوشته‌ام.

در هفته‌های گذشته بسیاری تارنگارهای فرارود از تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی به خاطر نبودن نام و نشان تاجیکستان در آن خیلی انتقاد نمودند. خیلی از این دوستان سپاسگذارم. حضور فرارود باید در هر محفلی که برای پارسی‌گویان راهندازی شده، استوار باشد. بی‌بی‌سی کمی اوضاع‌را امروزها روی تلویزیون تغییر داده و امروز وقت دوشنبه برابر شهرهای کابل و تهران گذاشته شده. پخش خبر هم از تاجیکستان در روزهای آخر آغز شده. ولی ما نباید با این آسوده باشیم. خبرها از فرارود تا به حال خیلی کمند و بسیار کمرنگ. گذشته از این، میان برنامه‌های تلویزیون سرخط اخبار از ایران، افغانستان و جهان نمایش می‌شود، ولی از فرارود هیچ خبری نیست. انگیزه چیست؟!

همه‌ی این بر می‌گردد به تارنمای بی‌بی‌سی فارسی. "تاجیکستان"را به حاشیه‌ی این تارنما تنگ نمودند. اخبار تاجیکستان‌را تنها با دبیره‌ی تحمیلی (سیریلیک) گذاشته‌اند و دبیره‌ی فارسی‌را از بین برده‌اند. اگر در بخش "تاجیکستانِ" تارنمای پیشین امکانیت داشتند از دو دبیره استفاده نمایند، پس چرا امروز که یک تارنمای پیشرفته‌ای دارند، نمی‌توانند این کاررا بکنند؛ حتماً که این امروز باز هم آسان‌تر است. افسوس که افسوس... چون امروز بخش تاجیکستان در حاشیه است و تنها به خط تحمیلیست، سرخط اخبار تاجیکستان پخش نمی‌گردد. چون به نظر می‌رسد که سرخط اخبار به طور خودکار مستقیماً از تارنما روی امواج تلویزیونی می‌آید.

انگیزه‌ی این اقدام بی‌بی‌سی تا به حال روشن نیست، که چرا اخبار تاجیکستان تنها به دبیره‌ی تحمیلیست. به هر حال، خود ما، فرارودی‌ها نیز در این گناه داریم. وقتی برخی از "نخبگانمان" سر و صدا می‌کنند که زبان ما "تاجیکیست" و دبیره‌ی ما سیریلیک است، باید منتظر چنین اقدامی از طرف نیروهای بیگانه بود. نباید فراموش کرد که بی‌بی‌سی (BBC – British Broadcasting Corporation) یک نهاد خارجی است که مال دولت بریتانیاست. آن‌ها پی کارهایی نیستند که حتماً بر سود ما باشد. بلکه دوست دارند به پیکری، که پاره – پاره شده، باز هم یک ضربه‌ی سختی بزنند.

ما باید به اصل مسأله بر گردیم. آن هم هست بر گردانیدن دبیره‌ی پارسی به بخش "تاجیکستان" بی‌بی‌سی فارسی، که البته منجر به دوباره داخل نمودن بخش "تاجیکستان" به صفحه‌ی اصلی تارنمای بی‌بی‌سی پارسی خواهد شد. از همه‌ی وطنخواهان خواهشمندم که با بی‌بی‌سی فارسی تماس بگیرند و تقاضا نمایند که بی درنگ دبیره‌ی پارسی‌را به بخش "تاجیکستان" بر گردانند.

Сешанбе, 15 Баҳмани 1387

Нахуст мехостам аз дӯстони азиз пӯзиш бихоҳам, ки бештар аз як моҳ ҳеч матлаби тозае нанавиштаам.

Дар ҳафтаҳои гузашта бисёре торнигорҳои Фароруд аз Телевизюни Форсии БӣБӣСӣ ба хотири набудани ному нишони Тоҷикистон дар он хеле интиқод намуданд. Хеле аз ин дӯстон сипосгузорам. Ҳузури Фароруд бояд дар ҳар маҳфиле, ки барои порсигӯён роҳандозӣ шуда, устувор бошад. БӣБӣСӣ каме авзоъро имрӯзҳо рӯйи телевизюн тағйир дода ва имрӯз вақти Душанбе баробари шаҳрҳои Кобулу Теҳрон гузошта шуда. Пахши хабар ҳам аз Тоҷикистон дар рӯзҳои охир оғоз шуда. Вале мо набояд бо ин осуда бошем. Хабарҳо аз Фароруд то ба ҳол хеле каманд ва бисёр камранг. Гузашта аз ин, миёни барномаҳои телевизюн сархатти ахбор аз Эрон, Афғонистон ва ҷаҳон намоиш мешавад, вале аз Фароруд ҳеч хабаре нест. Ангеза чист?

Ҳамаи бар мегардад ба торнамои БӣБӣСӣ Форсӣ. “Тоҷикистон”-ро ба ҳошияи ин торнамо танг намуданд. Ахбори Тоҷикистонро танҳо ба дабираи таҳмилӣ (сирилик) гузоштаанд ва дабираи форсиро аз байн бурдаанд. Агар дар бахши “Тоҷикистон”-и торнамои пешин имконият доштанд аз ду дабира истифода намоянд, пас чаро имрӯз ки як торнамои пешрафтае доранд, наметавонанд ин корро бикунанд; ҳатман ки ин имрӯз боз ҳам осонтар аст. Афсӯс ки афсӯс... чун имрӯз бахши “Тоҷикистон” дар ҳошия аст ва танҳо ба хатти таҳмилист, сархатти ахбори Тоҷикистон рӯйи телевизюн пахш намегардад. Чун ба назар мерасад, ки сархатти ахбор ба таври худкор мустақиман аз торнамо рӯйи амвоҷи телевизюн меояд.

Ангизаи ин иқдоми БӣБӣСӣ то ба ҳол рӯшан нест, ки чаро ахбори Тоҷикистон танҳо ба дабираи таҳмилист. Ба ҳар ҳол, худи мо, Фарорудиҳо низ дар ин гуноҳ дорем. Вақте бархе аз “нухбагонамон” сару садо мекунанд, ки забони мо “тоҷикист” ва дабираи мо сирилик аст, бояд мунтазири чунин иқдоме аз тарафи нерӯҳои бегона буд. Набояд фаромӯш кард, ки БӣБӣСӣ (BBC – British Broadcasting Corporation) як ниҳоди хориҷӣ аст, ки моли давлати Беритониёст. Онҳо пайи корҳое нестанд, ки ҳатман бар суди мо бошад. Балки дӯст доранд ба пайкаре, ки пора – пора шуда, боз ҳам як зарбаи сахтӣ бизананд.
Мо бояд ба асли масъала бар гардем. Он ҳам ҳаст бар гардонидани дабираи порсӣ ба бахши “Тоҷикистон”-и БӣБӣСӣ Форсӣ, ки албатта мунҷар ба дубора дохил намудани бахши “Тоҷиқстон” ба сафҳаи аслии торнамои БӣБӣСӣ Порсӣ хоҳад шуд. Аз ҳамаи ватанхоҳон хоҳишмандам, ки бо БӣБӣСӣ Форсӣ тамос бигиранд ва тақозо намоянд, ки бе диранг дабираи порсиро ба бахши “Тоҷикстон” бар гардонанд.

شب یلداخجسته باد!/Шаби Ялдо хуҷаста бод!

شنبه، ٣٠ آذر ١٣٨٧

شب یلدای یکایک هموطنان عزیز و ارجمند خجسته باد.

گذشتگان ما معتقد بودند که شب ٣٠ آذر به ١ دی، که درازترین شب سال است، زادروز مهر بود. همچنین، این شب نبرد شدید میان تاریکی و روشنیست، میان خوبی و بدیست. از١ دی روزها دوباره رو به درازی می‌نهند و تابش آفتاب بیشتر می‌شود.

به امید آن که این روزهای تار ملت و میهنمان "شب یلدا" باشد و آینده نیکی منتظرمان باشد. به امید خدا، ملت شرفمند ما نیز از این شب یلدا بیرون براید و نیروهای اهریمنی همه نابود شوند.

بر آن همه دردم امید درمان است

که آخری بود آخر شبان یلدا را

سعدی

پیروز باشید!!!

Шанбе, 30 озари 1387

Шаби Ялдои якояки ҳамватанони азизу арҷманд хуҷаста бод.

Гузаштагони мо мӯътақид буданд, ки шаби 30 озар ба 1 дай, ки дарозтарин шаби сол аст, зодрӯзи меҳр буд. Ҳамчунин, ин шаби набарди шадид миёни торикию рӯшанист, миёни хубию бадист. Аз 1 дай рӯзҳо дубора рӯ ба дарозӣ мениҳанд ва тобиши офтоб бештар мешавад.

Ба умеди он, ки ин рӯзҳои тори миллату меҳанамон “Шаби Ялдо” бошад ва ояндаи неке мунтазирамон бошад. Ба умеди худо, миллати шарафманди мо низ аз ин Шаби Ялдо берун барояд ва нерӯҳои Аҳриманӣ ҳама нобуд шаванд.

Бар он ҳама дардам умеди дармон аст,
Ки охаре бувад охар Шаби Ялдоро.

Саъдӣ

Пирӯз бошед!!!

به پیشواز جوان سربریده!!!/Ба пешвози ҷавони сарбурида!!!

یکشنبه، ٢٤ آذر ١٣٨٧

دیروز، پس از دوره امتحانات دوباره به اینترنت نزدیک شدم و با خبر شومی در باره جوان سربریده تاجیک‌را خواندم. این خبر مرا واقعاً شگیفتنگیز و پریشان کرد. از رستم گرامی برای رسیدگی و تلاش‌هایشان ممنونم. دست شما درد نکند!

خدمت دوستان گرامی عرض می‌نمایم که فاشیست‌های روس سر یک تاجیکی که در مسکو کار می‌کرده، از تن جدا نموده‌اند. تابوت این خدابیامرز روز پنجشنبه، ٢٨ آذر ١٣٨٧ (١٨ دسامبر ٢٠٠٨) از فرودگاه مسکو به فرودگاه دوشنبه می‌رسد. از تمامی وطنخواخان و ملتدوستانی که می‌توانند در دوشنبه باشند، به پیشواز این جوانمرگ مظلوم برسند. ملت ما باید یکپارچگی‌را به جهانیان نشان دهد. تا کی مثل غلام رفتار می‌نمییم؟ ملتی که از خود دفاع نمی‌کند تا کجا می‌رسد؟ یک غروری از خود نشان دهید، شما هم ملتید آخر!!!
٢٨ آذر ١٣٨٧ (١٨ دسامبر ٢٠٠٨): فرودگاه دوشنبه. مسیر مسکو – دوشنبه



Якшанбе, 24 озари 1387

Дирӯз, пас аз давраи имтиҳонот дубора ба интернет наздик шудам ва бо хабари шуме дар бораи ҷавони сарбуридаи тоҷикро хондам. Ин хабар маро воқеъан шигифтангезу парешон кард. Аз Рустами гиромӣ барои расидагӣ ва талошҳояшон мамнунам. Дасти шумо дард накунад!

Хидмати дӯстони гиромӣ арз намоям, ки фошиситони рус сари як тоҷике ки дар Маскав кор мекарда, аз тан ҷудо намудаанд. Тобути ин худобиёмурз рӯзи панҷшанбе, 28 озари 1387 (18 десомбр (декабр)-и 2008) аз фурудгоҳи Маскав ба фурудгоҳи Душанбе мерасад. Аз тамомии ватанхоҳону миллатдӯстоне, ки метавонанд дар Душанбе бошанд, ба пешвози ин ҷавонмарги мазлум бирасанд. Миллати мо бояд якпорчагиро ба ҷаҳониён нишон диҳад. То кай мисли ғуломон рафтор менамоем? Миллате, ки аз худ дифоъ намекунад то куҷо мерасад? Як ғуруре, аз худ нишон бидиҳед, шумо ҳам миллатед охир!!!
28 озари 1387 (18 десомбри 2008): фурудгоҳи Душанбе. Масири Маскав - Душанбе